Tablolardaki gözler neden bizi takip ediyormuş gibi görünür - Takip eden gözler efsanesini çürütmek

barefoot tarafından 03 Şubat 2010, Çarşamba tarihinde yazıldı.

Alman ressam Rembrandt van Rijn (yukarıda) ışık ve gölgeyi canlandırma konusunda bir ustaydı. Ayrıca tablolarındaki gözlerin sizi takip etmesini sağlama konusunda da oldukça iyiydi

14ncü yüzyıla kadar perspektif sanatta mevcut değildi. Filippo Brunellesco adındaki İtalyan mimar San Giovanni'deki vaftiz bölümünün inşasını yaparken tesadüfen perspektifi buldu. Brunellesco'nun keşfinin akabinde  tek bir noktayı odak olarak alan bir teknik olan çizgisel perspektif sanatta moda haline geldi. Çizgisel perspektifte bir tablodaki bütün çizgiler ortak bir noktaya ulaşır (uzaklara doğru uzanan demir raylarını düşünün) ve bu derinlik ile uzaklık etkisini yaratır.

Sanatçılar, perspektifi keşfedene kadar yükseklik ve genişliğin çalışmalarına boyut sağlamasına güveniyorlardı. Bu yüzden tabloları düz görünür. Daha önceki sanatçılar objeleri uzaklık görüntüsü vermek için büyük veya küçük çizmekteydiler. Eski Mısır tabloları perspektifin eksikliğine iyi örneklerdir. Sanatçılar aynı zamanda ışık ve gölge kullanarak derinlik yaratmaya çalışıyorlardı. Işık bir yüzeyin ışık kaynağına olan yakınlığını gösterir. Çıkıntı yapar ve bunun sonucunda daha fazla ışık yansıtır. Diğer bir yandan, gölge ışık kaynağından uzak veya kapalı yerleri gösterir. Eğer ışık ve gölgeyi aynı anda  kullanırsanız derinlik veya uzunluk, üçüncü boyut görüntüsüne sahip olursunuz.

Modern sanatçıların çizgisel perspektif hakimiyeti vardır, ışık ve gölge etkileşimini kullanarak neredeyse gerçek gibi görünen tablolar yaratırlar. Ama şu gerçeği göz ardı etmek imkansızdır, ressamların yaptığı iş iki boyutludur. Sonuçta perspektif, ışık ve gölge ile yaratılan bütün derinlik bir numaradır, optik bir yanılma ve bu illüzyon diğer illüzyonlara sebep olur, işte sizi takip eden gözler gibi. Yani tam olarak nasıl mı oluyor? Temel olarak şuoluyor bir tabloda çizilmiş olan ışık, gölge ve perspektif sabittir, değişmezler. İşte şu arkadaşınızın sabit durup sizin hareket etmenizi aklınıza getirin.  Gözleri sizi takip etmiyordu çünkü ışık ve gölge aynı zamanda perspektif değişir. Bir yerde dururken size yakın olan unsurlar diğer taraf geçtiğinizde uzaktadır. Ama bir tablodaki perspektif, ışık ve gölge sabit olduğu için değişmez ve hangi açıdan bakarsanız bakın hemen hemen aynı görünür.

Yani bir tablodaki adam kişi size bakan biçimde çizildiyse,  siz odada hareket ettikçe bakmaya devam edecektir. Eğer kişi sizden başka yere bakar şekilde çizildiyse de ışık, gölge ve perspektif onun size bakmasına imkan vermez yani onun baktığı tarafa geçseniz de size bakmaz.

19ncu yüzyılda Jules de la Gournerie adında bir adam bu fenomeninin matematik kullanarak kanıtlanabileceği fikrini ilk kez ortaya attı. Sonuca yaklaşmıştı ama 2004 senesinde bir grup araştırmacı tarafından kanıtlandı. Bir mankenin gövdesinin görüntüsünü kullanarak bir bilgisayar vasıtasıyla gövdedeki uzak ve yakın görünen noktaların haritasını çıkardılar ve bunu 90 dereceyi de içeren (görüntüye doğrudan bakmak) farklı açılardan yapmışlardır.

Noktaları karşılaştırınca bir açıdan uzak ve yakın olan noktaların diğer açılardan da öyle göründüğünü fark ettiler. Yani noktaların konumları perspektifin bir tabloda  veya fotoğrafta sabitlendiğinde çok fazla değişmediğini kanıtlamaktadır. Tabii ki bu durum perili evlerdeki tablolarda işe yaramaz o tablolardaki gözler sizi gerçekten izler.

Yorumlar