Hermetizm Nedir - Hermetizm'in En Temel Öğretileri

Hermetik düşünce çevremizde olup bitenlere mikro ve makro boyutta diyalektik yaklaşım ile bakar. Bu felsefi yaklaşım her şeyin birbirine zıt olduğunu fakat aynı oranda da birbirinden ayrılamayan ikili düzen üzerine kurulduğunu benimser. Bu düşünceye göre kavramların her biri karşıtını içinde barındırır.
Hermetizm’in temel amacı hakikatin araştırılmasıdır. Akıl ve bilimsellik de taşır. Zihinleri gelişmemiş bireyleri sistemine kabul etmez. Öz eleştiri yapamayan, bireysel tutku ve bağımlılıklarından sıyrılamayanlara ezoterik sistemlerde yer yoktur.

Din sihir karışımı bu sistem, mistik yanlarının yanında bilimsel düşünceye verdiği önem ve ettiği kaynaklık bakımından da önemlidir. Rönesans’a yaptığı katkılar bir yana çoğu kişinin Hermetizm öğretisi görmüş olmakla sağladığı itibar da onun önemini tekrar gözler önüne sermektedir. Bir rivayete göre Hz. Muhammed’in 20-40 yaşları arasında Mısır’da bulunduğu ve Hermetizm öğretisi aldığına inananlar vardır.

Hermetizm yüzyıllar boyunca, ister kilise dışından ister kiliseden olsun bilginleri cezp etmeye devam etti; zira her ne kadar kilise büyü, simya ve gizli kuvvetlerle uğraşılmasına karşı olsa da, yüksek rütbeli birçok din adamı, Hıristiyanlıkla ilgili kehanetlerinden dolayı Hermetizm’in kutsanmış olduğuna inandılar. İspanya Kralı 2. Filip gibi sadık bir Katolik bile kütüphanesinde 200 den fazla Hermetik metin bulundurmaktaydı. Bu büyü temelli felsefenin ne kadar süreyle hükmünü koruduğu tartışılabilir; 1614’te Isaac Casaubon, Hermetik yazıların zannedildiği gibi olmadıklarını ispat etti. Hermetik yazıları inceleyen ve bir arkadaşının tabiriyle döneminin en bilgili kişisi olarak tasvir edilen Casaubon, Hermetik yazıların Musa peygamber zamanında yazılmadığını iddia etti ve bunu inandırıcı bir biçimde gösterdi. Yazı stili ve diğer metinlerden yapılan aktarmalar, bu yazıların Hıristiyanlıktan önce değil, çok sonra yazılmış olduklarını göstermekteydi. Metinlerde yer alan ve Hıristiyanlığın doğuşundan bahseden kısımlar da, ilahi kaynaklı bir kehanetin olağanüstü örnekleri değil, evvelce olmuş olaylara yapılan atıflardan ibaretti.

Rönesans insanlarına vahiy gibi gelen şeyin artık Neoplatonik yazıların basit bir derlemesinden daha fazla heyecan verici olmadığı anlaşılmıştı. Tabi ki Casaubon’un  Hermetizm’in daha önce kabul edilen tarihini çürüttüğünü bilmeyenler veya bilmelerine rağmen bilmezlikten gelerek alıştıkları büyü dolu havayı solumayı tercih edenler vardı. Ancak Casaubon’un Hermetik metinlere getirdiği eleştiriler, Galileo ve Newton gibi, insanın evrenle ilgili görüşlerini değiştiren yeni nesil doğa filozoflarının ortaya çıkmasına sebep olan tek faktör değildi; başka faktörler de vardı. Ancak Casaubon’un yazılarının bir rol oynadığını ve Rönesans bilginlerini büyüden soğutma sürecine katkıda bulunduğunu söylemek yanlış olmaz. Böylece 17.yy bilginleri, büyü ile ilgili fikirlere veya Kabalaya başvurmadan fiziksel evreni inceleyebildiler.

Nitekim Hermetizm’in Kopernik sisteminde ne denli etkili olduğu da gözden kaçırılmaması gereken bir noktadır. Hermetizm’de Güneş kutsal sayılıyordu. Işıldayan tanrı olarak kabul edilirdi. Olması gereken yere tahtına oturtulmalıydı. Geçersizliği kanıtlanmış olsa da Rönesans’a ve evren görüşüne kattığı faydalarla etkileri yok sayılamayacak kadar çok olan bir öğretidir.

Makale İçeriği
Hermetizm Nedir
Hermetizmin Rönesansa Etkisi
Hermetizm'in En Temel Öğretileri

Yorumlar